शीतलपाटीन्युज डटकम।
काठमाडौँ। काठमाडौँ उपत्यकामा पछिल्ला दिनहरूमा ट्राफिक प्रहरीले सञ्चालन गरिरहेको कडा चेकिङ अभियानले सवारी चालकहरूमा व्यापक असर पारेको छ। पछिल्लो २४ घण्टामै मात्रै उपत्यकामा २ हजार ४८९ जना सवारी चालक विभिन्न ट्राफिक नियम उल्लङ्घनको आरोपमा कारबाहीमा परेका छन्। सोही अवधिमा राज्यकोषमा २२ लाख ७४ हजार ५०४ रुपैयाँ राजस्व संकलन भएको काठमाडौँ उपत्यका ट्राफिक प्रहरी कार्यालयले जनाएको छ।
पछिल्ला १५ दिनदेखि उपत्यकाभरि ट्राफिक प्रहरीले चेकिङ र निगरानीलाई तीव्र बनाएको छ। मुख्य सडकदेखि सहायक मार्गसम्म, व्यस्त चोकदेखि गल्लीसम्म समेत नियमित रूपमा ट्राफिक प्रहरी परिचालन गरिएको छ। यसले गर्दा दैनिक सयौँ चालक नियम उल्लङ्घनको अवस्थामा पक्राउ पर्ने वा कारबाहीमा पर्ने क्रम बढ्दो छ।

मादक पदार्थ सेवनदेखि लेन अनुशासनसम्म उल्लङ्घन
ट्राफिक प्रहरीका अनुसार पछिल्लो २४ घण्टाको कारबाहीमा सबैभन्दा बढी संख्या लेन अनुशासन उल्लङ्घन गर्ने चालकहरूको रहेको छ। कुल ३२५ जना चालक लेन अनुशासन पालना नगरेको आरोपमा कारबाहीमा परेका छन्। त्यस्तै,नियमविपरीत राइड सेयरिङ सञ्चालन गर्ने २५८ जना चालकलाई पनि कारबाही गरिएको छ। पछिल्लो समय डिजिटल प्लेटफर्ममार्फत सञ्चालित राइड सेयरिङ सेवाहरूमा नियमन कडा पारिएपछि यस्तो कारबाही बढेको हो।ट्राफिक सङ्केत उल्लङ्घन गर्ने १७० जना, तीव्र गतिमा सवारी चलाउने ११२ जना तथा मादक पदार्थ सेवन (मापसे) गरी सवारी चलाउने ४९ जना चालक पनि कारबाहीमा परेका छन्।

त्यसैगरी,निषेधित क्षेत्रमा हर्न बजाउने ६४ जना, सडक पेटीमा सवारी साधन पार्किङ गर्ने १२१ जना तथा तोकिएको स्थानमा मात्रै यात्रु चढाउने–ओराल्ने नियम उल्लङ्घन गर्ने ६२ जना चालक पनि कारबाहीको दायरामा परेका छन्।अन्य विभिन्न साना तथा विविध ट्राफिक नियम उल्लङ्घनका घटनामा १ हजार ३२८ जना चालकलाई कारबाही गरिएको प्रहरीले जनाएको छ।

१५ दिनदेखि चलिरहेको कडा चेकिङ अभियान-
उपत्यका ट्राफिक प्रहरी कार्यालयका अनुसार पछिल्ला दुई साता यता काठमाडौं,ललितपुर र भक्तपुरका मुख्य सडकहरूमा विशेष निगरानी अभियान सञ्चालन भइरहेको छ। सडक दुर्घटना न्यूनीकरण, ट्राफिक व्यवस्थापन सुधार तथा अनुशासन कायम गराउने उद्देश्यले यो अभियान सञ्चालन गरिएको बताइएको छ। ट्राफिक प्रहरीले दिनरात गरेर विभिन्न चेकपोइन्टहरू स्थापना गरेको छ। बिहान–बेलुका मात्रै नभई रातको समयमा समेत आकस्मिक चेकिङ गरिँदा नियम उल्लङ्घन गर्ने चालकहरू तत्काल नियन्त्रणमा लिइएका छन्।
प्रहरीका अनुसार विशेषगरी मापसे,तीव्र गति,लेन अनुशासन उल्लङ्घन र जथाभावी पार्किङजस्ता समस्या उपत्यकामा अझै गम्भीर रूपमा देखिएको छ।

दैनिक सयौँ कारबाही,बढ्दो राजस्व होइन चेतावनीको सन्देश
हालको तथ्यांकले देखाउँछ कि उपत्यकामा ट्राफिक नियम उल्लङ्घन सामान्यभन्दा धेरै बढेको छ। दैनिक सयौँ चालक कारबाहीमा पर्नु केवल राजस्व संकलनको विषय मात्र नभई सडक अनुशासनमा गम्भीर चुनौती रहेको संकेत पनि हो। ट्राफिक प्रहरीका अनुसार कारबाहीबाट उठ्ने राजस्व राज्यकोषमा जम्मा भए पनि यसको मुख्य उद्देश्य दण्डभन्दा बढी सचेतना र दुर्घटना न्यूनीकरण हो। तर,पछिल्ला दिनहरूमा देखिएको उल्लङ्घनको दरले सडक अनुशासन अझै कमजोर रहेको स्पष्ट देखिएको छ।

विशेषगरी लेन अनुशासनको समस्या उपत्यकाको प्रमुख चुनौतीका रूपमा देखिएको छ। सवारी साधनहरू मनपरी रूपमा लेन परिवर्तन गर्ने, ओभरटेक गर्ने र जामको समयमा नियम तोड्ने प्रवृत्ति बढेको प्रहरीको निष्कर्ष छ।

राइड सेयरिङ र नयाँ चुनौती
नियमविपरीत राइड सेयरिङ सञ्चालन गर्ने चालकहरूको संख्या पनि उल्लेखनीय देखिएको छ। डिजिटल प्लेटफर्ममार्फत सेवा दिने भए पनि केही चालकहरूले अनुमति, रुट वा समयसम्बन्धी नियम पालना नगरेको पाइएको ट्राफिक प्रहरीले जनाएको छ। यसले उपत्यकाको सार्वजनिक यातायात प्रणालीमा समेत असन्तुलन सिर्जना गरेको र यात्रु सुरक्षामा असर परेको अधिकारीहरूको भनाइ छ।
मापसे र तीव्र गतिले बढाइरहेको जोखिम-
मादक पदार्थ सेवन गरेर सवारी चलाउने ४९ जनाको कारबाहीले अझै पनि मापसे नियन्त्रण चुनौतीपूर्ण रहेको देखाएको छ। ट्राफिक प्रहरीले बारम्बार चेतावनी दिए पनि रातको समयमा यस्तो गतिविधि जारी रहनु चिन्ताजनक मानिएको छ।

त्यस्तै,तीव्र गतिमा सवारी चलाउने ११२ जनाको कारबाहीले उपत्यकाको सडकमा गति नियन्त्रण अझै कमजोर रहेको संकेत गर्छ। विशेषगरी मुख्य राजमार्ग र फराकिला सडकहरूमा चालकहरूले गति सीमा उल्लङ्घन गर्ने प्रवृत्ति देखिएको छ।

पार्किङ र सार्वजनिक अनुशासनको समस्या-
सडक पेटीमा सवारी पार्किङ गर्ने १२१ जनालाई कारबाही गरिएको छ। यो समस्या विशेषगरी घना बस्ती र बजार क्षेत्रमा बढी देखिन्छ। अनियन्त्रित पार्किङका कारण पैदलयात्रीलाई समेत जोखिम बढिरहेको ट्राफिक प्रहरीले जनाएको छ।त्यसैगरी,निषेधित क्षेत्रमा हर्न बजाउने, तोकिएको स्थानमा मात्र यात्रु चढाउने–ओराल्ने नियम पालना नगर्ने जस्ता साना तर निरन्तर देखिने उल्लङ्घनले पनि ट्राफिक व्यवस्थापनलाई चुनौती दिइरहेको छ।

प्रहरीको अपिल: नियम पालना नै समाधान-
उपत्यका ट्राफिक प्रहरी कार्यालयले चालकहरूलाई नियम पालना गर्न बारम्बार आग्रह गरेको छ। प्रहरीले सडक सुरक्षा सबैको साझा जिम्मेवारी भएको भन्दै सचेत रहन आग्रह गरेको छ।प्रहरीका अनुसार कडा चेकिङ अभियान तत्कालका लागि नियन्त्रणमुखी भए पनि दीर्घकालीन रूपमा जनचेतना र व्यवहार परिवर्तनमा जोड दिइनेछ।पछिल्ला १५ दिनदेखि जारी ट्राफिकको कडा अभियानले उपत्यकामा सवारी नियम उल्लङ्घनको वास्तविक अवस्था उजागर गरेको छ। दैनिक सयौँ चालक कारबाहीमा पर्नु र लाखौँ राजस्व संकलन हुनु एकातिर प्रशासनिक सक्रियताको संकेत भए पनि अर्कोतर्फ सडक अनुशासन अझै कमजोर रहेको स्पष्ट देखिन्छ।ट्राफिक प्रहरीको आगामी दिनको चुनौती भनेको केवल कारबाही होइन, चालकहरूमा स्थायी रूपमा अनुशासन स्थापित गराउनु हो,जसले मात्र उपत्यकाको सडकलाई सुरक्षित र व्यवस्थित बनाउन सक्नेछ।
नव जनप्रहारबाट।